هر یک از تکالیف شرعی اهداف و مقاصدی را دنبال می‌کند که در واقع روح آن تکالیف بـه حساب می‌آید و در واقع آن تکالیف برای تحقق بخشیدن به آن اهداف و مقاصد وضع شده است و در صورت عدم تحقق آن اهداف ، روح خویش را از دست داده است

،‌ و صرفاً به جا آوردن و انجام قالب آن ،‌ ارزش چندانی ،‌ ندارد ، ‌مثلاً نماز ؛ ‌اهداف و مقاصدی را دنبال می‌کند همچنین زکات ، روزه و حج . چه ما بر همه اهداف و اسرار آن واقف باشیم یا نه . بنابراین روزه ماه مبارک رمضان نیز برای اهداف و مقاصد مهمی واجب شده است که با توجه به متون قرآن و سنت می توان به برخی از آنها اشاره نمود :

1- حصول تقوی ( به معنی همه جانبه آن )

2- تزکیه قلب و صفای درون

3- برطرف شدن بیماریهای مختلف جسمی و روحی ( پاک شدن جسم )

4- ذخیره روحی و معنوی و اندوختن توشه لازم جهت ماههای دیگر سال و .....

سئوالی که به جد مطرح است این است، که آیا بعد از سپری شدن ماه رمضان این اهـداف تحقق یافته ؟ آیا تقوای الهی حاصل شده ؟ آیا تزکیه و صفای درون بدست آمده ؟ آیا بیماریهای روحی و جسمی برطرف شده ؟ آیا ....؟

اگر پاسخ این پرسشها منفی است ،‌چرا ؟

چه چیزی مانع تحقق این اهداف شده است ؟

در این رابطه ،‌ در شریعت اسلام با یک هشدار جدی و خطرناک مواجه می شویم آنجاکه پیامبر اکرم صلی الله وعلیه وسلم می فرماید : « رُبّ صائم حَظّّهُ مِنْ صِیامِهِ ؛‌الجُوعُ و العَطَشُ » یعنی : « چه بسیار از روزه دارانی که بهره شان از روزه فقط تشنگی و گرسنگی است . »

به راستی بسیار دردآور است که کسی در گرمای تابستان ؛‌روزهای طولانی تشنگی و گرسنگی زیادی را تحمل کند اما بهره ای از روزه نبرده باشد ، ثوابی حاصل نـشود ، و مورد آمرزش قرار نگرفته باشد. گـویا اینکه اصلاً روزه نرفته باشد. چرا؟ لابد علت و اسباب و موانعی وجود دارد که مانع تحقق آن اهـداف می باشد. به نظر می‌رسد مهم‌ترین مـواردی که مانع تحقق اهداف روزه می شود به شرح زیر باشد :

1- عدم حفظ جوارح در هنگام روزه :

امکان دارد شخصی درحال روزه ،‌ازاعضاء و جوارحش مثل چشم ،‌گوش و دست وپا محافظت ننمابد وبوسیله آنهامرتکب کارهای ناشایست وخلاف شرع شود . مثل : غیبت ،‌دروغ ،‌تهمت ، سخن چینی ، شهادت دروغ و ... بشود. وبه خاطراین کارهاثواب روزه ازبین برود.

پیامیرصلی الله وعلیه وسلم دراین رابطه می فرماید : « مَنْ لمْ یدَعْ قولَ الزُّور والعمل به ، ‌فَلَیس َلِلّهِ حاجهً فی ان یدعَ طعامَهُ و شرابَه » رواه البخاری .

( کسی که سخن دروغ وعمل به آن را رهانکند،‌خداوندنیازی نداردکه آن شخص غذا وآبش را رها کند.) (روزه اش قبول نیست بگذار غذا وآب هم بخورد).

این اخطارشدیدبه خاطراین است که شخص بایدمواظب باشدتامبادابه خاطرعدم محافظت ازجوارحش مرتکب کارهایی شودکه روزه اش مقبول واقع نشده وثواب آن باطل گردد.

2- عدم رعایت توصیه های غذایی اسلام و برنامه غذایی مربوط به رمضان که شامل چند موردمی شود :

الف - اسراف وپرخوری :

متأسفانه اسراف به دو مفهوم آن دررمضان بیشتر اتفاق می افتد: هم ریخت وپاش غذایی وبیش ازحد نیاز تهیه کردن و هم پرخوری وبیش ازحد نیاز مصرف کردن رخ می دهد. بعضی اشخاص سعی می کنندآنچه درطول روز ازخوردن آن محروم بوده اند،‌ را در شب تلافی کنند،‌گویا اینکه فقط جابجایی صورت گرفته .

مهم ترین وخطرناک ترین ضرر و نتیجه اسراف هم این است که نظروعنایت خداوندازشخص برمی گردد، واورادوست نمی دارد : « کلُوْا و اشرَبْوا ولا تُسرِفوا اِنَّهُ لا یحبُّ المُسرِفین .» ( اعراف 31)

حال چه انتظاری می رودازکسی که درماه رمضان به جای اینکه محبوب خداوندواقع شودوبه خداوندنزدیک گردد ،‌ مبغوض خداوندواقع می شودوازاو دور می گردد،‌ آیا خداوندکسی را که دوستش ندارد ، راپاک می گرداند ؟ وبه او تقوی می بخشد ، اورا هدایت می کند ؟

ازطرف دیگر اسراف وپرخوری موجب بسیاری ازبیماریهای جسمی و روحی می شوددرحالیکه به فرموده پیامبر صلی الله وعلیه وسلم که فرمود : « صُومُوا تَصّحوا » رمضان ماه سلامتی است و باید بوسیله روزه شخص سلامتی جسمی وروحی خویش را باز یابد. امابا پرخوری نتیجه عکس آن حاصل می شود.

ب : مصرف غذاهایی که شبهه درآن است یا حرام :

اصل این است که غذای مسلمان بایدحلال وطیب باشدامادرماه رمضان ، بازیرکی وتلاش شیاطین وغفلت ما ،‌متأسفانه اکثر روزه داران موادغذایی مصرف می کنندکه علاوه برمضربودن برای سلامتی روح وجسم ،‌ حلال یا حرام بودن آن هم معلوم نیست ،‌حداقل دارای شبهه است ، به عنوان مثال انواع ژله ها ( ژلاتین بقری) که ازاستخوان گاو گرفته می شود ؛ وبیشتر آنها درکشورهای غیراسلامی تولیدشده سپس با واسطه شرکتهایی درکشورهای اسلامی واردمی شود ، معلوم نیست آیا واقعاً ازمشفقات گاو باشدیاخوک ؟ اگرازگاو گرفته شده آیا ذبح اسلامی شده یانه ؟ وموارددیگری ازاین قبیل که روزه داران مؤمن ! درافطاری یا شام با حرص وولع به عنوان دسر مصرف کنند.

تمام تلاش شیاطین این است که مسلمان حلال وطیب نخوردچراکه دراین صورت راحت تربه هدفشان می رسند این ما هستیم که نباید دنباله رو آنهاباشیم .

« یا ایها الناسُ کلوا مِمافِی الارضِ حلالاً طَیبّاً و لا تَتَّبعُوا خُطُوات الشیطان ،‌انّه لَکم عدوٌ مُبین » ( بقره 168 )

«‌ ای مردم بخورید ازآنچه درزمین است درصورتیکه حلال و طیب باشد( ضرری نداشته باشد) واز گامهای شیطان پیروی مکنید، زیرا که او دشمن آشکاری است ، برای شما ».

( به مقاله « ژله خون سگ و خوک درکام مردم خاورمیانه » در سایت www. Tabesh.net یا سایت اصلاح islah web.org مراجعه فرمائید. )

ج : مصرف غذاهای مضر :

یکی دیگراز مشکلاتی که درماه رمضان پیش می آید این است که باتوجه به فرهنگ غلطی که درمنطقه حاکم است همچنین به علت حرص و ولع خوردن ازشام تا سحر ، مصرف موادغذایی که برای سلامتی جسم و روان بسیارمضر است دراین ماه افزایش می یابد.

خـصوصاً مصرف قند و شکر و مشتقاتش کـه بـرای سلامتی بسیارخطرناک می باشددراین ماه افزایش پیدامی کند وبه صورتهای مختلف :‌ درشربت ها ، ژله ها ،‌ دسرها و زلوبیا و ... مصرف می شود.

جهت اطلاع ازمضرات آن به مقاله « مضرات مصرف شیرینی جات مصنوعی در رمضان »‌به سایت www. Tabesh.net یا جزوه « تحفه رمضان » مراجعه شود.

همچنین مضراتی ازقیبل : گوشت زیاد ، خصوصاً گوشت گاو ، مرغ ماشینی ، غذای چرپ و پرحجم ،‌سرخ کردنی ،‌غذاهای ساندویچی و... درماه رمضان زیاد مصرف می شود. که گرچه مصرف آنهاشاید مانع شرعی نداشته باشداما زیاده روی درمصرف آنها برای سلامتی بسیار مضراست ومانع تحقق اهداف روزه می شود.

3- عدم رعایت آداب نبوی در افطاری وسحری :‌

جهت افطاری و سحری در شریعت اسلام همچنین از نظر تغذیه شناسان آدابی ذکر شده و غـذاهایی پیشنهادشده کـه گرچه به نظر ساده برسدامابسیارمهم است ودرصورت عدم رعایت آن سلامتی‌ ،‌ روحی وجسمی وتقوای الهی حاصل نمی شود. ازجمله اینکه افطاری فقط با خرما یا آب باشد و غذای دیـگری هـمراه آن صرف نشود و بعداز نماز مغرب حدود ( 40 ـ 30 دقیقه بعدازافطار ، شام میل شود ) .

جهت اطلاع بیشتر به مقاله « برنامه غذایی رمضان » و« حکمتهای افطاری باخرما » درسایت www. Tabesh.net یا جزوه « تحفه رمضان » مراجعه شود.

4- خوابیدن زیاد درطول روزه وعدم تحرک فیزیکی :

عده ای عادت کرده انددرطول شب بیدار بمانندواکثرروز را درخواب به سربرند ،‌هیچ کاری نکنندبه بهانه اینکه رمضان است وتشنه وگرسنه می شویم ،‌ درحالیکه این خلاف سنت است ،‌ بهتراست که انسان پاسی ازشب را بـخوابد ،‌ ودرطول روزبه کار وفعالیت خویش ادامه دهد ،‌تشنگی وگرسنگی بکشدتا روح تصفیه شده وسلامتی حاصل شود. نباید ، ‌هیچکس به بهانه روزه دست ازکاروزندگی بکشد ،‌متأسفانه عده ای رمضان رابه ماه سستی وتنبلی تبدیل کرده اند،‌درحالیکه برای گذشتگان صالح ،‌ مـاه رمضان ماه کوشش و تلاش وجهاد بادشمنان وجهادبانفس بود ،‌ و اگر عذر شرعی پیش می آمد ،‌ افطارمی کردند . اینکه شخصی اکثر روز رمضان رادرخواب سپری کند ،‌ نه تشنگی احساس می کندونه گرسنگی ،‌چگونه اهداف رمضان تحقق می باید . ؟

5- عدم استفاده ازاوقات و فرصتها در رمضان ـ یا مشغول شدن به کارهای بیهوده :

امکان دارد شخصی دچار موانع فوق نشود ، اماازاوقات پربرکت رمضان به درستی استفاده نکند وبه جای اینکه مشغول اطاعت و عبادت ،‌ ذکرو دعا و استغفار و تلاوت قرآن یـا کار و کوشش مفید باشد ؛ وقـتش رابه بطالت ،‌بگذراند ،‌یا اینکه مشغول کارهای بیهوده ولهو و لعب وامور « مالایعنی » باشد.که این خسارت بزرگی است ؛ چنانکه پیامبراکرم صلی الله وعلیه و سلم بردعای جبرئیل که فرمود : «‌ هلاک باد وازرحمت به دوربادکسی که رمضان بیایدوآمرزیده نشود( اسباب بخشش را فراهم نکند ) آمین گفت ـ چراکه رمضان موسم بسیارپرخیروبرکت است ،‌وزمینه های آمرزش ورستگاری فراهم است ،‌ که باید ازلحظات آن نهایت استفاده رانمود ،‌خصوصاً باتوجه به اینکه رمضان ماه قرآن است باید قران رابادقت وخاشعانه تلاوت نمودودرمعانی ومفاهیم آن تدبر کرد. نه اینکه فقط به فکر بیشترخواندن بود.

جهت اطلاع بیشتربه مقاله : چگونه از رمضان بهتراستفاده کنیم ، ‌درسایت www. Tabesh.net یا جزوه « تحفه رمضان » مراجعه نمائید.

ملاحظه مهم :

جهت حصول اهداف ومـقاصد روزه رمضان ، لازم است کـه ازهریک ازموانع فـوق به شدت پرهیزشود درغیراینصورت امکان داردبنابه فرموده نبوی هیچ بهره ای از روزه عایدمان نشود ،‌ واین زیان بسی بزرگی است در دنیا و آخرت :‌

« تَرْجُو النّجاهَ و لَمْ تَسْلُک مسالِکها اِنّ السَّفینَه لا تَجری علی الْیبَس »

« امید نجات ورستگاری را داری ولی راه صحیح آن رانمی پیمایی ، آیا نمی دانی که کشتی بر روی خشکی حرکت نمی کند »

------------------------------------------------------------------
منبع: سایت تابش